MEANDRY POLSKIEJ NIEPODLEGŁOŚCI

Meandry polskiej niepodległości prowadziły wśród światowych zmian po upadku imperiów i w obliczu rosnącego zagrożenia totalitaryzmami. Odzyskana niepodległość pozostała zadaniem, co łatwo dostrzec już u jej początków – tworzenia podstaw ustrojowych, mozolnego wykuwania granic państwa oraz jego pozycji międzynarodowej. O tym fascynującym czasie traktuje znaczna część artykułów zgromadzonych w najnowszym wydaniu „Przeglądu Zachodniego”. Swoistym kontrapunktem są te, które dotyczą odrodzonej Polski widzianej z zewnątrz: na łamach zagranicznej prasy, w relacjach obserwatorów oraz konkluzjach dyplomatów. Odmienny charakter ma spojrzenie na polskie dwudziestolecie autorów monografii lokalnych; korzystali oni z dystansu czasowego, a przede wszystkim z zasobu źródeł i możliwości wcześniej trudno dostępnych czy wręcz nieosiągalnych. Świadectwem gwałtownego i dramatycznego końca tamtego świata („Kochanych drzew się nie zabierze” - pisała Ewelina Zaleska) jest materiał źródłowy, dokumentujący drogę z podpoznańskiego majątku Psarskie do Bukaresztu we wrześniu 1939 r.  W innym już otoczeniu geopolitycznym meandrowała polska suwerenność po kolejnej wojnie, m.in. gdy afiliowano ziemię kłodzką czy kiedy jedną z wątłych nici łączności z wolnym światem była działalność episkopatu. Niewiele później, gdy dokonywało się przewartościowanie relacji z Niemcami, kolejny raz zadania dla bieżącej polityce i życia społecznego wyznaczały podstawowe pojęcia prawa narodów.