Polska zachodnia – dziedzictwo historyczne i kulturowe

Motywem spajającym najnowsze wydanie czasopisma Instytutu Zachodniego jest pojęcie zachodu – zarówno jako oznaczenie badanych terenów, jak i jako punkt odniesienia dla prezentowanych wydarzeń i dokonujących się procesów. Specyfika Ziem Zachodnich, od powojennego nakreślania ich granic wśród regionów Polski, poprzez pamięć zbiorową aż po absorbcję dziedzictwa kulturowego, przyciąga zainteresowanie kolejnych pokoleń badaczy przemian społecznych oraz historii. Wiedza o przeszłości, tradycja i materialne świadectwa kultury, zatarte pod wpływem zewnętrznych okoliczności, politycznego przymusu czy motywowanego niechęcią lub zgoła wrogością psychologicznego mechanizmu wyparcia, nabierają innej wagi dla kolejnych generacji mieszkańców Ziem Zachodnich i ich badaczy. Na wyznaczony tematami prezentowanych opracowań obszar Polski zachodniej, jej dziedzictwa historycznego i kulturowego, jak i relacji międzynarodowych na pograniczu, w dyplomacji, polityce czy w sferze eklezjalnej, autorzy spojrzeli przez pryzmat transformacji. To powojenna zmiana granic, przemiany społeczne i gospodarcze, dostępność archiwów, stopniowe otwieranie się niedawnych nieprzyjaciół na dialog i próby wzajemnego zrozumienia, a wreszcie wolność i suwerenność uwalniają pamięć, wyzwalają energię społeczną i stwarzają warunki do tego, by normalizacja nie pozostała zapisem traktatowym, lecz stała się codziennością.   

Tematyka obecna na łamach „Przeglądu Zachodniego” od pierwszych jego roczników oraz dobrodziejstwa wolnościowej transformacji ostatnich dekad, z której czerpią młodzi naukowcy, zbiegły się w oddawanym do rąk czytelników wydaniu czasopisma Instytutu Zachodniego, przypominając o jubileuszu 75-lecia placówki. Wydany w jubileuszowym roku tom czasopisma w symboliczny sposób dedykujemy pamięci prof. Andrzeja Kwileckiego, który należał do grona postaci współtworzących etos Instytutu Zachodniego.